كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )
59
مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى )
محقق حلى در شرايع الاسلام مىنويسد : جهر به حمد و سوره در نماز صبح و دو ركعت اوّل مغرب و عشا و اخفات در ركعات ظهر و عصر و ركعت سوم مغرب و دو ركعت آخر عشا واجب است . اقل جهر آن است كه فردى كه نزديك است و از گوشهاى سالم برخوردار است ، آن را بشنود . و اخفات آن است كه خودش بشنود . از زنان وجوب جهر برداشته شده ( بلكه آنها مخيرند در صورت عدم وجود نامحرم در مواردى كه بر مردان جهر واجب است ، بر آنان اشكالى ندارد . ) « 1 » علامه حلى در تبصرة المتعلمين جهر در نماز صبح و دو ركعت اوّل مغرب و عشا و اخفات در باقى نمازها و ركعات را واجب دانسته « 2 » و در ارشاد الاذهان نيز همين را ذكر كرده است . « 3 » شهيد اوّل در لمعه با ذكر قول مشهور ادامه داده است كه بر زن ، جهر واجب نيست و خنثى در جهر و اخفات مخير است . « 4 » شهيد ثانى پس از بيان قول مشهور مىنويسد : حق اين است كه جهر و اخفات دو كيفيت متضاد هستند كه در يك ماده جمع نمىشود . اقل جهر آن است كه فرد نزديك آن را بشنود و مشتمل بر صوتى باشد كه عرفا بتوان آن را جهر ناميد و حداكثر جهر آن است كه به صداى بالا در حد افراط نرسد . اقل اخفات آن است كه خودش بشنود و حداكثر آن است كه به اقل جهر نرسد . « 5 »
--> ( 1 ) . شرايع الاسلام ج 1 ، ص 65 . ( 2 ) . تبصرة المتعلمين ص 18 . ( 3 ) . مجمع الفائدة و البرهان ج 2 ، ص 224 متن ارشاد . ( 4 ) . اللمعة الدمشقية ص 29 . ( 5 ) . الروضة البهيه فى شرح اللمعة الدمشقيه ج 1 ، ص 260 .